Ο ορισμός της ανοιχτής ασφάλισης δίδεται από το νόμο. Σύμφωνα μ’αυτόν τον ορισμό ανοιχτή ασφάλιση υπάρχει όταν κατά τη σύναψη της σύμβασης η ασφαλισμένη περιουσία είναι καθορισμένη μόνο κατά γένος και αφορά πράγματα τα οποία θα εμπίπτουν στον ασφαλιστικό κίνδυνο μελλοντικά. Σ’αυτήν την περίπτωση ο ασφαλιζόμενος (η ο λήπτης της ασφάλισης) είναι υποχρεωμένος να δηλώνει στον ασφαλιστή αμέσως μόλις λάβει γνώση το είδος των πραγμάτων, τις ασφαλιστικές αξίες καθώς και κάθε άλλο στοιχείο προσδιοριστικό της σύμβασης, όπως προβλέπεται στο ασφαλιστήριο. Μ’αυτές τις πληροφορίες θα μπορεί να προσδιορίζει ο ασφαλιστής κάθε φορά το οφειλόμενο ασφάλιστρο.
Σε περίπτωση παράλειψης από πλευράς ασφαλιζόμενου να προβεί στις αναγκαίες δηλώσεις, ο ασφαλιστής δικαιούται να ζητήσει αποκατάσταση της ζημιάς που υπέστη λόγω της μη δήλωσης. Εάν η παράλειψη οφείλεται σε δόλο οι κυρώσεις είναι αυστηρότερες για τον ασφαλιζόμενο, δεδομένου ότι ο ασφαλιστής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και αν εν τω μεταξύ επέλθει ο κίνδυνος απαλλάσσεται από την υποχρέωση καταβολής του ασφαλίσματος και συγχρόνως δικαιούται τα δεδουλευμένα ασφάλιστρα.
Ακόμη η διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4ν.2496/97 προβλέπει δυνατότητα των συμβαλλόμενων μερών, ασφαλιστή και ασφαλιζόμενου να ρυθμίσουν διαφορετικά τα θέματα της ανοικτής ασφάλισης, εάν ενεργούν στην ασφάλιση για επαγγελματικούς λόγους.
