Μπορεί το 2016 να σημαδεύτηκε από την εφαρμογή του Solvency II, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα μας απασχολεί για αρκετά χρόνια ακόμα. Το αυστηρό, πολύπλοκο και τελικά τόσο απαραίτητο εποπτικό πλαίσιο «κρύβει» και άλλες προκλήσεις, στις οποίες πρέπει να ανταποκριθούν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις.
Η οικονομολόγος Μυρτώ Χαμπάκη, Senior Manager, Risk Advisory Services στην Crowe Sol Συμβουλευτική και συγγραφέας του βιβλίου «Solvency II – Η μεγάλη εικόνα», σε συνέντευξη της στην «Οικονομική Ασφαλιστική» κάνει μια αποτίμηση του πρώτου χρόνου εφαρμογής της Φερεγγυότητας ΙΙ, επισημαίνοντας πως, μεταξύ άλλων, σηματοδότησε την αύξηση των εξαγορών και συγχωνεύσεων στον κλάδο. Ταυτόχρονα, σημειώνει πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις ελληνικές ασφαλιστικές εταιρείες δεν είναι εσωτερικός, αλλά προέρχεται από το ευρύτερο ασταθές οικονομικό τοπίο στο οποίο βρίσκεται η χώρα.
Κυρία Χαμπάκη, τo Solvency II αποτελεί πλέον μονόδρομο για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Πώς βλέπετε μέχρι τώρα την ανταπόκριση των εταιρειών στα νέα δεδομένα;
Το 2016 υπήρξε μια χρονιά σταθμός για τις ασφαλιστικές εταιρείες, την ασφαλιστική εποπτεία, αλλά και τους καταναλωτές, αφού η πρώτη μέρα του χρόνου σήμανε την εφαρμογή του νέου εποπτικού πλαισίου για τον κλάδο, του γνωστού Solvency II. Οι ειδικοί στην ασφάλιση είχαν εκφράσει στο παρελθόν πολλές ανησυχίες για την πρακτική εφαρμογή, αλλά και τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις του νέου και ιδιαίτερα- απαιτητικού εγχειρήματος. Πολλές ήταν και οι δυσμενείς προβλέψεις για το μέλλον που εν τέλει δεν επαληθεύτηκαν, και που προειδοποιούσαν για μεγάλες αυξήσεις ασφαλίστρων, για τη ριζική αλλαγή της δομής της αγοράς, για την εξαφάνιση των μικρών «παικτών» του κλάδου κ.λπ. Τι μας δίδαξε μέχρι τώρα ο πρώτος χρόνος εφαρμογής του Solvency II με μια αντικειμενική ματιά;
Οι ασφαλιστικές εταιρείες είχαν αρχίσει- να προετοιμάζουν εντατικά τη μετάβασή τους στο νέο πλαίσιο την τελευταία διετία. Συνεπώς, ο πρώτος χρόνος του Solvency II σηματοδότησε την πρακτική εφαρμογή των μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή «σχεδίων επί χάρτου» των προηγούμενων ετών. Ήταν η στιγμή της δοκιμής των νέων απαιτήσεων σε πραγματικές συνθήκες. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και στην Ελλάδα, η λειτουργία του πλαισίου σε πραγματικές συνθήκες αποκαλύπτει σταδιακά τις ρεαλιστικές δυσκολίες του. Αν και κατά την εφαρμογή του Solvency II, σύμφωνα- με τους Ευρωπαίους επόπτες, «όλα έχουν δουλέψει σωστά» μέχρι τώρα, οι προκλήσεις για τις ασφαλιστικές εταιρείες εξακολουθούν να υπάρχουν και να απασχολούν τις διοικήσεις τους.
Παρατηρείται έντονη ανάγκη για επιπλέον επένδυση σε χρόνο και χρήμα όσον αφορά στον Τρίτο Πυλώνα, δηλαδή στον τομέα της διαφάνειας και της δημοσιοποίησης και ειδικά στη βελτιστοποίηση του μεγάλου αριθμού των αναφορών που απευθύνονται, αφενός, προς την εποπτεία και, αφετέρου, προς τον καταναλωτή.
Ο στρατηγικός σχεδιασμός και η σωστή διαχείριση κεφαλαίων μέσα στο πλαίσιο- της διαχείρισης κινδύνων, αλλά και ο βέλτιστος σχεδιασμός του συστήματος εταιρικής διακυβέρνησης, εξακολουθούν να προβληματίζουν έναν μεγά-λο αριθμό ασφαλιστικών εταιρειών πανευρωπαϊκά.
Το Solvency II σηματοδότησε επίσης αύξηση στον ρυθμό των εξαγορών και συγχωνεύσεων στον κλάδο (M&A’s) χωρίς όμως o ρυθμός αυτός να είναι ιδιαίτερα υψηλός. Ο λόγος που αρκετές ασφαλιστικές επιχειρήσεις επέλεξαν αυτή τη λύση ήταν το ιδιαίτερα υψηλό κόστος προσαρμογής στις νέες απαιτήσεις, αλλά και η πολυπλοκότητα του νέου πλαισίου που απαιτούσε και εξακολουθεί να απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις και τεχνικές δεξιότητες. Συνεπώς, η ένταξη μιας μικρής ασφαλιστικής επιχείρησης σε έναν μεγαλύτερο οργανισμό βελτιώνει σημαντικά τη σχέση κόστους – απόδοσης.
Τέλος, η ORSA παραμένει ένα σημαντικό σημείο ανησυχίας για τα στελέχη του κλάδου που σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται να παρέμβουν διορθωτικά- για τη βελτιστοποίηση της εν λόγω αναφοράς που αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο λήψης αποφάσεων αλλά και εποπτική υποχρέωση.
Οι Ευρωπαίοι επόπτες (EIOPA) δηλώ-νουν ότι για τους ίδιους, μεγαλύτερη- πρόκληση αποτελεί η ενιαία κατανόηση και, συνεπώς, η ενιαία εποπτική εφαρμογή των προβλεπόμενων από το Solvency II, ούτως ώστε να επιτευχθεί η απαιτούμενη εποπτική σύγκλιση σε ορίζοντα πενταετίας. Η εποπτική σύγκλιση- θα διασφαλίσει τη δημιουργία του επιθυμητού καθεστώτος «ίσων υποχρεώσεων και ίσων απαιτήσεων», δηλαδή του γνωστού «Levelplainfield». Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι επόπτες τονίζουν ότι όσο παρατείνεται το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων αλλά και η υψηλή- οικονομική μεταβλητότητα, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις θα συναντούν σημαντικές προκλήσεις κατά τη διαχείριση των ισολογισμών τους υπό το νέο καθεστώς και γι’ αυτό θα πρέπει να παραμένουν σε συνεχή εγρήγορση.
Η μετάβαση στο «νέο ασφαλιστικό κόσμο» του Solvency II μέχρι στιγμής δια-φαίνεται ομαλή και, σύμφωνα με εκτιμήσεις, η σταθεροποίηση της αγοράς θα επέλθει με την πάροδο μερικών ετών. Η εις βάθος ανάλυση της κατάστασης του κλάδου κατά τον χρόνο που μας πέρασε, όμως, θα είναι εφικτή μετά τη δημοσιοποίηση της πρώτης αναφοράς για τη «Φερεγγυότητα και τη Χρηματοοικονομική κατάσταση» (SFCR), κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2017, όπου θα είμαστε- σε θέση να καταλήξουμε σε ασφαλή συμπεράσματα.
Ισχύει ότι η EIOPA προανήγγειλε τη διεύρυνση του πλαισίου του Solvency II το 2021, όταν πλέον θα έχει αξιολογηθεί καλύτερα η λειτουργία του στην πράξη;
Η προκαταρκτική εξέταση (preliminary review) του νέου πλαισίου από την EIOPA αναμένεται αρχικά στα τέλη του 2018, όπου εκεί η εποπτεία προτίθεται να προχωρήσει σε αλλαγές που θα μειώσουν την πολυπλοκότητα σε κάποια από τα σημεία των απαιτήσεων που δυσκολεύουν ιδιαίτερα τον κλάδο. Συνεπώς δεν μιλάμε για διεύρυνση, αλλά για βελτιστοποίηση των απαιτήσεων σύμφωνα με τα πραγματικά δεδομένα. Η νομοθεσία προβλέπει αναθεωρήσεις διαφόρων άρθρων του πλαισίου σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα.
Αν και στόχος της Φερεγγυότητας είναι η (σχεδόν) εκμηδένιση των πιθανοτήτων κατάρρευσης κάποιας ασφαλιστικής εταιρείας, στόχος στον οποίο όλοι συμφωνούμε, μήπως όμως έχει δημιουργηθεί τελικά ένα εξαιρετικά περίπλοκο και γραφειοκρατικό σύστημα;
Ο στόχος του περιορισμού της πιθανότητας χρεοκοπίας μιας ασφαλιστικής- επιχείρησης σε μια πιθανότητα στα 200 χρόνια, σαφώς, είναι ιδιαίτερα φιλόδοξος, αλλά απόλυτα θεμιτός δεδομένου του αντικειμένου της ασφαλιστικής εργασίας. Μην ξεχνάμε ότι φέρουμε ευθύνη για τη ζωή, την περιουσία και την περίθαλψη των συνανθρώπων μας, γεγονός που καθιστά τον κλάδο μας ιδιαιτέρως κρίσιμο για την κοινωνία. Προκειμένου να είναι εφικτή η απαιτούμενη αξιοπιστία του κλάδου, δεν επαρκεί μόνο η συσσώρευση κεφαλαίων από πλευράς των επιχειρήσεων, αλλά και η άρτια οργάνωση των εργασιών, ούτως ώστε να παρέχεται στον καταναλωτή η υπηρεσία για την οποία πληρώνει. Η έννοια της Εταιρικής Διακυβέρνησης-, δηλαδή της εσωτερικής οργάνωσης της ασφαλιστικής επιχείρησης με τρόπο ώστε να διασφαλίζονται τα συμφέροντα όλων όσων εμπλέκονται με αυτήν, αποτελεί εδώ και χρόνια συνήθη πρακτική για τον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα (τράπεζες, επενδυτικές κ.λπ.). Για να αποφευχθεί η πολυπλοκότητα και η γραφειοκρατία, πρέπει αυτό το εσωτερικό σύστημα διακυβέρνησης να σχεδιαστεί σωστά και από επαγγελματίες-, ειδικούς και γνώστες, προκειμένου να επιτυγχάνει το σκοπό του χωρίς να δημιουργεί αγκυλώσεις κατά τη διεκπεραίωση των εργασιών. Ένα αποτελεσματικό σύστημα διακυβέρνησης θα πρέπει να ενισχύει την ανάπτυξη των εργασιών, όχι να την παρεμποδίζει. Συνεπώς, οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που θα δημιουργήσουν το κατάλληλο εσωτερι-κό πλαίσιο διακυβέρνησης θα έχουν σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα παρακάμπτοντας την όποια πολυπλοκότητα και τη γραφειοκρατία.
Ποιον θεωρείτε σήμερα τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ελληνική ασφαλιστική αγορά;
Προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ελληνική ασφαλιστική αγορά -και όχι μόνο- στην παρούσα φάση είναι αυτό που στη διαχείριση κινδύνων ονομάζουμε «Κίνδυνο Χώρας ή Πολιτικό Κίνδυνο». Ο κίνδυνος αυτός ορίζεται ως «η αβεβαιότητα στις συνθήκες λειτουργίας των επιχειρήσεων λόγω των πολιτικοοικονομικών συνθηκών που επικρατούν στην ίδια τη χώρα ή στο ευρύτερο πολιτικοοικονομικό περιβάλλον», δηλαδή στην Ε.Ε. στην περίπτωση της χώρας μας. Αυτή η υψηλή μεταβλητότητα που χαρακτηρίζει το εγχώριο επιχειρηματικό περιβάλλον δυσκολεύει τον μακροχρόνιο προγραμματισμό των επιχειρήσεων και δημιουργεί αστάθμητους παράγοντες και αναδυόμενους κινδύνους σε διάφορα επίπεδα. Εάν, δε, συνδυάσουμε τον συγκεκριμένο κίνδυνο με άλλους διεθνείς κινδύνους (προσφυγικό, τρομοκρατία, περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων, επιπτώσεις του Brexit κ.λπ.), η χώρα μας βρίσκεται- αρκετές φορές στο επίκεντρο κινδύνων και δέχεται τις επιπτώσεις τους, με όλες τις αρνητικές συνέπειες. Οπότε, το ρευστό πολιτικοοικονομικό περιβάλλον αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για τον κλάδο κατά τη γνώμη μου, αλλά και για την ευρύτερη οικονομία στο σύνολό της.
Αν μπορούσατε να καταργήσετε ή να προσθέσετε κάτι στη νομοθεσία για την ιδιωτική ασφαλιστική αγορά, ποιο θα ήταν αυτό;
Αν και είναι ακόμα νωρίς για τεκμηριωμένα συμπεράσματα, πιστεύω ότι η νομοθεσία θα μπορούσε να είναι πιο απλή στο κομμάτι των αναφορών (Τρίτος Πυλώνας), που επιφέρουν μεγάλο όγκο εργασιών στις εταιρείες.
Ποιο θα είναι το θέμα του επόμενου βιβλίου σας;
Θα ήθελα να γράψω ένα επόμενο βι-βλίο-, αλλά για μένα η συγγραφή ενός βιβλίου δεν είναι αυτοσκοπός. Το βι-βλίο- «Solvency II – Η μεγάλη εικόνα» το έγραψα με ενθουσιασμό και αγάπη για τον ασφαλιστικό κλάδο και με στόχο να μοιραστώ τις γνώσεις που απέκτησα για το Solvency II μέσα σε μια δεκαετία-. Η ανταπόκριση που είχα ήταν εξαιρετική. Συνεπώς, όταν αποκτήσω τον ίδιο ενθουσιασμό, την ίδια αγάπη, αλλά και τις ίδιες ουσιαστικές γνώσεις για κάποιο άλλο θέμα, θα τολμήσω τη συγγραφή ενός άλλου βιβλίου. Προς το παρόν εργάζομαι πολλές ώρες στον ρόλο του συμβούλου, ενισχύοντας τις ασφαλιστικές εταιρείες κατά την εφαρμογή στην πράξη του Solvency II.
Πηγή: Eφημερίδα “Οικονομική Ασφαλιστική”, τεύχος 598
