Πρόσφατα, νομοθετήθηκε μία ακόμη «ασφαλιστική μεταρρύθμιση», η οποία, κινούμενη στο ίδιο πλαίσιο με όλες τις προηγούμενες, αφορά μόνο στη βασική κοινωνική ασφάλιση, δηλαδή στον Πρώτο Πυλώνα. Όπως και όλες οι προηγούμενες, οι νέες ρυθμίσεις δεν μπορούν να λύσουν το σοβαρότατο πρόβλημα χρηματοδότησης των μελλοντικών συντάξεων, καθώς περιορίζονται μόνο στο στενό πλαίσιο του αναδιανεμητικού συστήματος, οδηγώντας μοιραία σε αυξήσεις εισφορών και μειώσεις παροχών. Το σύνολο σχεδόν των Ευρωπαίων εταίρων μας έχουν, εδώ και δεκαετίες, κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση από εμάς για την επίλυση του ασφαλιστικού προβλήματος, εισάγοντας και έναν δεύτερο κεφαλαιοποιητικό πυλώνα στη χρηματοδότηση των συντάξεων, την επαγγελματική ασφάλιση.
Η επαγγελματική ασφάλιση έχει, αποδεδειγμένα, ενισχύσει την οικονομική ευστάθεια του συνταξιοδοτικού συστήματος σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αποδίδοντας ένα σημαντικό μέρος του εισοδήματος των πολιτών κατά την περίοδο της συνταξιοδότησής τους. Κατά την άποψή μου, θα ακολουθήσουμε τον ίδιο δρόμο, καθώς δεν υπάρχουν εναλλακτικές. Είτε θα θεσμοθετήσουμε ένα στιβαρό και αποτελεσματικό σύστημα επαγγελματικής ασφάλισης, έστω και αργά, είτε θα καταδικάσουμε τις επόμενες γενεές των συνταξιούχων σε απόλυτη ένδεια. Προκειμένου ένα σύστημα επαγγελματικής ασφάλισης να μπορεί να εκπληρώνει σε βάθος χρόνου τη βασική αποστολή του, δηλαδή την παροχή ενός όλο και μεγαλύτερου μέρους των μελλοντικών συντάξεων, θα πρέπει να ακολουθεί ορισμένες βασικές αρχές.
Αρχή 1η: Αμιγώς κεφαλαιοποιητική λειτουργία
Η κεφαλαιοποιητική λειτουργία δημιουργεί σημαντικά κεφάλαια προς επένδυση, τα οποία δίνουν βάθος στις αγορές και ενισχύουν την ανάπτυξη, ενώ παράλληλα εισάγει έναν πρόσθετο παράγοντα χρηματοδότησης της μελλοντικής σύνταξης, τις επενδυτικές προσόδους. Λειτουργώντας κεφαλαιοποιητικά, διασφαλίζεται ότι το σύστημα θα είναι οικονομικά ευσταθές και δεν θα επηρεάζεται από δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις. Ταυτόχρονα, εξασφαλίζει την αναλογικότητα μεταξύ παροχών και εισφορών, η οποία είναι αναγκαία για τη συμπλήρωση τής, σε μεγάλο βαθμό μη αναλογικής, βασικής κοινωνικής σύνταξης.
Αρχή 2η: Καθολικότητα
Το σύστημα επαγγελματικής ασφάλισης θα πρέπει να είναι καθολικό και υποχρεωτικό, προκειμένου να καλύπτει όλους τους εργαζομένους. Η υποχρεωτικότητα είναι κρίσιμο χαρακτηριστικό, γιατί χωρίς αυτήν το σύστημα θα αποτύχει στη βασική του αποστολή. Πράγματι, οποιοδήποτε κίνητρο, φορολογικό ή άλλο, δεν είναι επαρκές για να στρέψει το μεγαλύτερο τμήμα του εργαζόμενου πληθυσμού σε συστηματική αποταμίευση με στόχο τη συνταξιοδότηση. Αυτό έχει φανεί στην πράξη και από την αποτυχία της προσπάθειας για την ίδρυση επικουρικής επαγγελματικής ασφάλισης με τον ν. 3029/02.
Αρχή 3η: Ενιαίο πλαίσιο κανόνων για ασφαλισμένους και φορείς
Το σύστημα θα πρέπει να διέπεται από συγκεκριμένο αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας, με συγκεκριμένους κανόνες, που θα είναι κοινοί για όλους τους ασφαλισμέ- νους αλλά και για όλους τους φορείς επαγγελματικής ασφάλισης που θα ιδρυθούν. Το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να εξασφαλίζει διαφάνεια, ισονομία μεταξύ των ασφαλισμένων, απλότητα και αποτελεσματικότητα στη λειτουργία. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αποκλείει την εμφάνιση των ίδιων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η επικουρική ασφάλιση, δηλαδή:
• Πολυδιάσπαση φορέων και μεγάλο κόστος λειτουργίας
• Πολυπλοκότητα κανονισμών και παν- σπερμία ρυθμίσεων για εισφορές και παροχές
• Αδιαφάνεια, ανεπαρκή εποπτεία
• Χαμηλής ποιότητας υπηρεσίες, προβληματική λειτουργία
Αρχή 4η: Επαγγελματική διαχείριση Το πιο σύνηθες μοντέλο επαγγελματικής ασφάλισης στηρίζεται πάνω σε φορείς επαγγελματικής ασφάλισης, οι οποίοι, στην ουσία, είναι ταμεία επαγγελματικών ομάδων με κοινά χαρακτηριστικά. Η λειτουργία των φορέων θα πρέπει απαραίτητα να γίνεται από επαγγελματίες διαχειριστές, ώστε να επιτυγχάνονται ταυτόχρονα, υψηλή αποδοτικότητα, χαμηλό κόστος διαχείρισης, και διαφάνεια στη διοίκηση και διαχείριση. Κατά συνέπεια, χρειάζεται να υπάρχει διάκριση μεταξύ των φορέων επαγγελματικής ασφάλισης και των εταιρειών που θα διαχειρίζονται τέτοιους φορείς. Οι εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν υπηρεσίες για το συνολικό φάσμα των εργασιών των φορέων επαγγελματικής ασφάλισης (είσπραξη εισφορών, μηχανογράφηση, διαχείριση επενδύσεων, οικονομική πληροφόρηση κ.λπ.), θα πρέπει να λειτουργούν εντός συγκεκριμένου πλαισίου και να υπόκεινται σε αυστηρή εποπτεία. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις έχουν προφανώς την τεχνογνωσία και την οργάνωση που απαιτείται ώστε να αναλάβουν με επιτυχία τον ρόλο των διαχειριστών.
Αρχή 5η: Σταδιακή εφαρμογή Με δεδομένα τα προβλήματα χρηματοδότησης της βασικής κοινωνικής ασφάλισης, θα ήταν αδύνατον να κατευθυνθεί σημαντικό μέρος των εισφορών στην επαγγελματική ασφάλιση άμεσα. Η αύξηση επίσης των εισφορών, τόσο εργοδοτών όσο και εργαζομένων, είναι επίσης εκτός συζήτησης, καθώς, ήδη, είναι εξαιρετικά υψηλές. Κατά συνέπεια, η μετάβαση στο νέο σύστημα πρέπει να είναι σταδιακή και σε βάθος δεκαετιών. Η σταδιακή μετάβαση μπορεί να ξεκινά από μια συγκεκριμένη ηλικιακή γενεά, για την οποία ένα μικρό μέρος των συνολικών εισφορών θα κατευθύνεται στο νέο σύστημα. Για τις ηλικιακές γενεές που ακολουθούν, το μέρος των εισφορών θα γίνεται προοδευτικά μεγαλύτερο, φθάνοντας μέχρι τους νεοεισερχομένους, για τους οποίους η κατανομή των εισφορών μεταξύ βασικής και επαγγελματικής ασφάλισης θα είναι αυτή που θα έχει καθοριστεί για το σύστημα στη φάση ωριμότητάς του. Οι υφιστάμενες συνθήκες, τόσο σε ό,τι αφορά τη γήρανση του πληθυσμού και την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης όσο και σε ό,τι αφορά το γενικότερο οικονομικό περιβάλλον, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη εισαγωγής ενός συστήματος επαγγελματικής ασφάλισης για την ενίσχυση των μελλοντικών συντάξεων. Εφόσον αυτό δομηθεί πάνω στις αρχές που αναφέρθηκαν παραπάνω, θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μιας πραγματικής ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, που θα αντιμετώπιζε με επιτυχία το πρόβλημα της χρηματοδότησης των συντάξεων σε μακροχρόνια βάση.
του Ηρακλή Δασκαλόπουλου, Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή της Εθνικής Ασφαλιστικής
Πηγή : Brocker’s Time, Σύνδεσμος Ελλήνων Μεσιτών Ασφαλίσεων
