Solvency II – Μια νέα κουλτούρα διαχείρισης του κινδύνου!

Η πρόσφατη οικονομική ιστορία απέδειξε ότι η έλλειψη του επιχειρησιακού χαρακτηριστικού που ορίζεται ως «κουλτούρα κινδύνου» ήταν η αιτία της ανεξέλεγκτης ανάληψης κινδύνων που οδήγησε στην παγκόσμια κρίση του 2008. Στον ανεπτυγμένο κόσμο δεν υπάρχει πλέον άνθρωπος που να μην αναγνωρίζει το όνομα της Lehman Brothers. Το πρώτο κομμάτι του ντόμινο που έπεσε με πάταγο και έγινε η αφορμή για την «μόλυνση» της παγκόσμιας αγοράς. Η Αμερικάνικη επενδυτική τράπεζα με την κατάρρευση της, σηματοδότησε μια σειρά πιστωτικών γεγονότων που έφεραν την παγκόσμια οικονομική κρίση στη καθημερινότητα των αγορών, των κρατών αλλά και των πολιτών του πλανήτη.

Η λέξη κουλτούρα – culture , προέρχεται από το Λατινικό colore που σημαίνει «καλλιεργώ». Κουλτούρα κινδύνου λοιπόν, είναι η καλλιέργεια της επίγνωσης και της διαχείρισης του κινδύνου , η οποία έχει εμποτίσει τον οργανισμό που την διαθέτει σε βαθμό που συνειδητά (αλλά και υποσυνείδητα) την εφαρμόζει σε κάθε ενέργεια – είτε αυτή λαμβάνει χώρα σε ατομικό είτε λαμβάνει χώρα σε συλλογικό επίπεδο – με ενιαίως κατανοητό τρόπο.

Υπάρχει εκτενής βιβλιογραφία, αρκετές μελέτες και μεθοδολογίες που προχωρούν στην ανάλυση των διαφόρων διαστάσεων της σημασίας της «κουλτούρας κινδύνου» στον χρηματοοικονομικό χώρο οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις καταλήγουν στα ίδια συμπεράσματα: ασχέτως της πολυπλοκότητας ή της αρτιότητας των τεχνικών μοντέλων που χρησιμοποιούνται για τη διαχείρισης κινδύνου στις σύγχρονες επιχειρήσεις, αυτό που καθορίζει εν τέλη την ποιότητα της διαχείρισης κινδύνων είναι η συμπεριφορά των στελεχών κατά την ανάληψη του, σε συνδυασμό με τον κώδικα δεοντολογίας και ηθικής των ιδίων αλλά και της εταιρίας στο σύνολο της.

Ποιες είναι αυτές οι παραδοχές και οι συμπεριφορές που ορίζουν ειδικά την κουλτούρα κινδύνου κάθε οργανισμού; Και ποιες θα πρέπει να είναι αυτά τα χαρακτηριστικά που θα καθορίσουν την “κουλτούρα κινδύνου” εντός περιβάλλοντος Solvency II ;

Αυτό τα ερωτήματα είναι πολύ σημαντικά και κρίσιμα αφού η απάντηση σε στρατηγικό επίπεδο τους, θα καθορίσει το εάν μια ασφαλιστική επιλέγει κουλτούρα «αποφυγής κινδύνων», κουλτούρα «επίγνωσης και συνετής διαχείρισης κινδύνων», ή κουλτούρα «επιθετική όσον αφορά στην ανάληψη κινδύνων». Αυτές οι παραδοχές συνδέονται άμεσα με την διαμόρφωση του Προφίλ Κινδύνου της εταιρίας, τον καθορισμό της Διάθεσης της για Κίνδυνο καθώς και της συνολικής στρατηγικής επί του θέματος. Η κάθε επιλογή αυτόματα υπονοεί και διαφορετικές πολιτικές και λειτουργικές παραδοχές, αλλά και διαφορετικές απαιτήσεις σε ατομικό επίπεδο. Ιδανικά, σε ένα περιβάλλον με εδραιωμένη κουλτούρα κινδύνου, οι αποφάσεις (σε διοικητικό ή/και λειτουργικό επίπεδο, ατομικές ή συλλογικές) λαμβάνονται αφού συνυπολογιστούν όλες οι ενδεχόμενες παράμετροι κινδύνου. Πως γίνεται όμως αυτό στη πράξη ; Πως δημιουργείται η κουλτούρα κινδύνου στο νέο περιβάλλον ;

Η αντίληψη του κινδύνου όπως και η αντίδραση σ’ αυτόν, διαφέρει από άτομο σε άτομο. Ακόμα και μεταξύ των ανθρώπων της ίδιας εθνικότητας, εάν τεθεί το ερώτημα «τι είναι κίνδυνος» και τι είναι «διαχείριση κινδύνων» ο καθένας θα δώσει μια διαφορετική απάντηση, μια απάντηση που θα βασίζεται προσωπική «αντίληψη» (Risk Perception) του κινδύνου αλλά και στην προσωπική αντιμετώπιση όσον αφορά στη διαχείριση του. Η αντίληψη του κινδύνου σχετίζεται άμεσα με την ιδιοσυγκρασία, τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος αλλά και με τα προσωπικά βιώματα , τη μόρφωση και τις εμπειρίες των μεμονωμένων ατόμων.

Η Οδηγία Solvency II , ως μια πολύ – πολιτισμική νομοθεσία δημιουργήθηκε από ένα μεγάλο αριθμό ανθρώπων, με διαφορετικές αντιλήψεις του κινδύνου και της διαχείρισης του, με διαφορετική επαγγελματική ηθική και με διαφορετικά χαρακτηριστικά λειτουργίας της τοπικής αγοράς. Οι ίδιοι άνθρωποι επίσης ειδικεύονται σε διαφορετικούς τομείς του επιχειρηματικού κύκλου, διαδραματίζουν διαφορετικούς ρόλους εντός της ασφαλιστικής εταιρίας, έχουν διαφορετικούς στόχους που είναι αντίστοιχοι των ρόλων τους και σε ορισμένες περιπτώσεις οι ρόλοι τους είναι ενδεχομένως και αντικρουόμενοι.

Η οδηγία Solvency II, επίσης θα πρέπει επίσης να εφαρμοστεί και από ανθρώπους που φέρουν όλα τα προαναφερόμενα, ανόμοια χαρακτηριστικά και προκειμένου να εφαρμοστεί επιτυχώς, είναι απαραίτητο όλες αυτές οι ανόμοιες αντιλήψεις, οι ρόλοι, οι ιδιοσυγκρασίες και οι προσωπικότητες να συμπορευτούν, συνθέτοντας μια αδιάσπαστη αλυσίδα ασφάλειας, χωρίς αδύναμους κρίκους που θα δημιουργούν “κίνδυνο”. Πως όμως μπορεί να επιτευχθεί αυτό;

Μια διαφορετική προσέγγιση των τριών Πυλώνων του Solvency II θα ήταν η προσέγγιση μέσα από τα μάτια του κάθε στελέχους της εταιρίας. Αναλυτικότερα,

Σε ποσοτικό επίπεδο : Το κάθε στέλεχος θα πρέπει να παράγει πληροφορία η οποία απαιτείται να φέρει αδιαμφισβήτητα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Η πληροφορία αυτή, μαζί με όλες τις άλλες που θα παραχθούν από τα άτομα όλων των τμημάτων, θα τροφοδοτήσει την φόρμουλα υπολογισμού της κεφαλαιακής επάρκειας της εταιρίας στην κατάλληλη ενότητα κινδύνου. Αντίστοιχα, η ποιότητα , η πληρότητα και η ακρίβεια της πληροφορίας θα επηρεάσει επίσης της φόρμουλα υπολογισμού της κεφαλαιακής επάρκειας στην ενότητα του ευρύτερου λειτουργικού κινδύνου. Επιπλέον, η πληροφορία καταλήγει στην Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνου και Φερεγγυότητας (ORSA) που αποτελεί εποπτικό εργαλείο αλλά και στην Έκθεση για τη Φερεγγυότητα και τη Χρηματοοικονομική Κατάσταση που αποτελεί εργαλείο δημοσιοποίησης και διαφάνειας.

Το κάθε  στέλεχος , ατομικά και μεμονωμένα, εμπλέκεται στο σύνολο του υπολογισμού των κεφαλαιακών απαιτήσεων και ενδεχομένως η συμπεριφορά και η ικανότητα του να επηρεάσει να επηρεάσει το ύψος τους.

 

Σε ποιοτικό επίπεδο : To κάθε στέλεχος θα πρέπει να γνωρίζει τις πολιτικές για το αντικείμενο του αλλά και για άλλους στρατηγικούς τομείς λειτουργίας της εταιρίας όπως πχ αυτός της Διαχείρισης Κινδύνων. Το κάθε στέλεχος πρέπει να ακολουθεί τις προεγκεκριμένες από την Διοίκηση διαδικασίες  και να εφαρμόζει όλες τις απαιτούμενες τακτικές διαχείρισης, ελέγχου, μείωσης και αναφοράς του κινδύνου από το δικό του πόστο.  Θα πρέπει επίσης να γνωρίζει και να κατανοεί την ιεραρχική δομή, το οργανόγραμμα καθώς και τα κομβικά σημεία στα οποία οι δικές του αρμοδιότητες έρχονται σε επαφή με άλλα τμήματα της εταιρίας. Το κάθε στέλεχος, από τη δική του θέση, θα πρέπει να εφαρμόζει την μίκρο – πολιτική διαχείρισης κινδύνων που συνθέτει το πάζλ της ευρύτερης πολιτικής διαχείρισης κινδύνων της εταιρίας, η οποία εν τέλει εκφράζει τη στρατηγική της Διοίκησης επί του θέματος.

 

Η Ιδία Αξιολόγηση Κινδύνων και Φερεγγυότητας, όπως ορίζεται από τον δεύτερο Πυλώνα αποτελεί σοβαρό εργαλείο λήψης αποφάσεων της Διοίκησης. Ανεπαρκής πληροφόρηση της Διοίκησης οδηγεί σε ανάλογου μεγέθους ανεπαρκείς διοικητικές αποφάσεις. Η άγνοια , η έλλειψη εκπαίδευσης ή η ελλιπής εφαρμογή των πολιτικών και των διαδικασιών σε ατομικό επίπεδο, επιφέρει άμεσες επιπτώσεις στην εικόνα του συνόλου.

 

Το κάθε στέλεχος αποτελεί μέρος του συνόλου της Εταιρικής Διακυβέρνησης, του συστήματος Διαχείρισης Κινδύνων, του συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου και της ακρίβειας της Ιδίας Αξιολόγησης Κινδύνου και Φερεγγυότητας (ORSA). Επίσης, επηρεάζει ατομικά τον συλλογικό λειτουργικό κίνδυνο.

 

Σε επίπεδο δημοσιοποίησης και διαφάνειας : Η προληπτική εποπτεία ασκείται μέσω αλλά όχι αποκλειστικά, των απαιτήσεων των αναφορών που αναλύθηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια. Κάποιες από αυτές τις αναφορές απευθύνονται άμεσα και προς τον καταναλωτή. Η συμμετοχή του κάθε στελέχους, αναλόγως του τομέα ευθύνης του, στην δημιουργία των ποσοτικών αλλά και των ποιοτικών αναφορών  είναι υψίστης σημασίας αφού βάσει αυτών η εταιρία θα αξιολογηθεί εποπτικά αλλά και θα κριθεί άμεσα από τον τελικό καταναλωτή.

 

Το κάθε στέλεχος λοιπόν και εδώ αποτελεί μέρος του συνόλου της εποπτικής διαδικασίας και της διαφάνειας και εν τέλει, της εικόνας που θα  σχηματίσει ο καταναλωτής για την εταιρία στο σύνολο της.

 

 

Αναμφισβήτητα, οι ασφαλιστικές  εταιρίες, έχουν ήδη αρχίσει να βιώνουν μια τεράστια αλλαγή σε λειτουργικό επίπεδο. Την αλλαγή αυτή, θα την βιώσουν και οι άνθρωποι της κάθε εταιρίας, ο καθένας προσωπικά, με διαφορετικό τρόπο και σύμφωνα με την προσωπική τους αντίληψη του κινδύνου, την στάση τους ως προς την αλλαγή, αλλά και με την κατάρτιση και τη γνώση του, τους επί του θέματος , που όσο πιο υψηλή τόσο μεγαλύτερη ασφάλεια θα επιφέρει στο άτομο αλλά παράλληλα θα ενισχύσει και την συνολική απόδοση της εταιρίας.

 

Είναι πιθανό, σε αυτό το στάδιο, που οι απαιτήσεις τις Οδηγίας επιβάλλουν σημαντικές λειτουργικές αλλαγές που απαιτούν σημαντική επένδυση σε χρήμα και χρόνο, η διαμόρφωση της εταιρικής κουλτούρας να φαίνεται πολυτέλεια. Είναι όμως προτεραιότητα –  γιατί η τέλεια στρατηγική, το τέλειο σύστημα, ο τέλειος υπολογισμός ακυρώνονται – εάν ο άνθρωπος, δεν τα εφαρμόσει.

 

Μυρτώ Χαμπάκη

Οικονομολόγος

H Μυρτώ Χαμπάκη είναι οικονομολογος. Σπούδασε οικονομικά στο πανεπιστήμιο του Leicester από όπου πήρε και το μεταπτυχιακό της στις Ευρωπαϊκές και Ομοσπονδιακές Σπουδές. Τα τελευταία 20 χρόνια εργάστηκε σε διάφορες θέσεις ευθύνης στον ευρύτερο χρηματοοικονομικό τομέα: στην Deloitte Ελλάδος, στην Τράπεζα Κύπρου ΚΥΠΡ -2,78% Ελλάδος και στην Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος. Διδάσκει εξειδικευμένα σεμινάρια σε στελέχη, αρθρογραφεί συστηματικά στον κλαδικό Τύπο ενώ διετέλεσε μέλος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής για την προσαρμογή της Οδηγίας Solvency II στο ελληνικό δίκαιο. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο της με τίτλο “Solvency II – Η μεγάλη εικόνα” από τις εκδόσεις Insurance Innovation.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on print

Ετικέτες

[adrotate banner="18"]
[adrotate banner="5"]
[adrotate banner="6"]

Πρόσφατα Άρθρα

Follow Us

[et_bloom_inline optin_id="optin_3"]